Çin’de konut krizinin ardından, ev alıcılarını yarım kalan projelere karşı korumaya yönelik yeni bir düzenleme hayata geçirildi. Çin Merkez Bankası ile Ulusal Finansal Düzenleme İdaresi’nin aldığı kararla, yeni konutlarda ipotek kredilerinin proje tamamlanıp resmi olarak tescil edilmesinin ardından kullandırılması kararlaştırıldı.

Yeni sistemle birlikte konut satışında “önce bina, sonra kredi” modeli öne çıkacak. Böylece vatandaşların henüz tamamlanmamış projeler için kredi borcuna girmesinin ve teslim edilmeyen konutlar nedeniyle mağduriyet yaşamasının önüne geçilmesi hedefleniyor.

Maketten satış bitmiyor, finansman modeli değişiyor

Çin’de müteahhitler uzun yıllardır konutları tamamlanmadan satışa çıkarıyor, alıcılardan alınan peşinatlar ve mortgage ödemeleri ise inşaatların finansmanında kullanılıyordu. Yeni düzenlemeyle maketten satış tamamen yasaklanmazken, müteahhitlerin alıcıların kredi kaynaklarına inşaat tamamlanmadan erişmesi engellenecek.

Çin’de 2025 yılında yeni konut satış alanının yaklaşık yüzde 68’inin maketten satışlardan oluşması, düzenlemenin sektörde yaratacağı etkinin boyutunu ortaya koydu.

Yetkililer ayrıca yeni projelerde tamamlanmış konut satışının teşvik edilmesini ve maketten satışı devam eden projelerde alıcıların yatırdığı paranın daha sıkı denetlenmesini istedi.

Alıcı korunacak, müteahhitlerin finansmanı zorlaşacak

Yeni uygulamanın temel amacı konut alıcısının teslim edilmeyen projeler nedeniyle mağdur olmasını önlemek. Alıcılar, kredi borcunu ödemeye başlamadan önce satın aldıkları konutun tamamlanmış olduğunu görebilecek.

Ancak düzenleme, özellikle satışlardan elde edilen nakit akışına bağımlı ve yüksek borç taşıyan müteahhitler açısından yeni bir finansman sorunu yaratabilir. Şirketler, inşaat sürecindeki kaynak ihtiyacını daha fazla öz kaynak veya banka kredileriyle karşılamak zorunda kalacak.

Düzenlemenin açıklanmasının ardından Çinli gayrimenkul şirketlerinin hisselerinde de sert düşüşler yaşandı. CSI300 Gayrimenkul Endeksi yüzde 4,6 gerilerken, Hong Kong’da işlem gören Çinli geliştiricileri takip eden endeksteki kayıp yüzde 6,5’e ulaştı.

Konut kredilerinde vade 40 yıla çıktı

Yeni kurallar kapsamında bireysel konut kredilerinde azami vade de 30 yıldan 40 yıla çıkarıldı. Böylece aylık kredi ödemelerinin azaltılması ve konut alıcılarının borç yükünün hafifletilmesi amaçlanıyor.

Çin’de gayrimenkul yatırımları da gerilemeye devam ediyor. Yılın ilk yedi ayında gayrimenkul yatırımı yüzde 19,2 düşerken, arsa satış gelirlerindeki gerileme yüzde 30’u aştı.

Çin’in attığı adım, Türkiye’deki maketten konut satışları açısından da dikkat çekici bir örnek oluşturuyor. İki ülkenin hukuk ve finansman sistemleri farklı olsa da, konut alıcısını tamamlanmamış projelerin teslimat riskinden koruma tartışması küresel ölçekte yeniden gündeme geliyor.

KAYNAK: DÜNYA