1. HABERLER

  2. SEKTÖREL

  3. AVM'lerde Ciro Bazlı Kira Talebi
AVM'lerde Ciro Bazlı Kira Talebi

AVM'lerde Ciro Bazlı Kira Talebi

"Bazı AVM yönetimlerinden ciro kirası ya da kira indirimi konusunda beklediğimiz yaklaşımı göremedik" diyen Sinan Öncel, bazı AVM'lerde ortak gider protestosu yapılabileceğini dile getirdi.

A+A-

Birleşmiş Markalar Derneği (BMD) Başkanı Sinan Öncel, AVM'lere ilişkin açıklamalarda bulundu. Dünya Gazetesi'nden Şeref Oğuz, Hakan Güldağ ve Vahap Munyar'ın haberine göre; Sinan Öncel, Kovid-19 salgınıyla geçen 2020 yılında dernek üyesi perakendecilerin cirolarının 2019’un yüzde 60’ı düzeyinde olduğuna dikkat çekti. Öncel, “Birçok ülkeyle kıyasladığımızda bugünlere daha az hasarla geldik” diye konuştu. 

Öncel, AVM’lerin gelecekteki süreç için ciddi bir dönüşüm geçirmesi gerektiğine vurgu yapıp, “Artık açık hava alanı daha fazla olan AVM’ler tercih ediliyor. AVM’lerde günümüze uygun değişimler olmazsa, ‘hayalet’e dönüşme riskleri var” açıklamasında bulundu. Birleşmiş Markalar Derneği Başkanı Sinan Öncel, kendine sorulan soruları şu şekilde yanıtladı:

VERİMLİLİK TEMELİNDE BÜYÜME

-Perakende, COVID-19 krizinden en çok etkilenen sektörler arasında yer alıyor. Dünyada da piyasadan çekilen markalar, zincirler oluyor. Ülkemizde de pandemiyle ortaya çıkan sıkıntıları aşamayan sektör oyuncuları görülüyor. Pandemi, sektörünüzde nelere yol açtı? Pandemi döneminde piyasadan çekilmelerde başka etkenler de rol oynadı mı? Bu sürece dayanabilenler nasıl bir strateji izledi?

Perakende pandeminin olumsuz etkisini en çok hisseden sektörler arasında yer alıyor. Bu süreçte dünyada birçok markanın ifl asına ya da küçülmek zorunda kalmalarına tanıklık ettik. Ülkemizde ilk vakanın görüldüğünü duyduğumuz andan itibaren çalışanlarımızın ve müşterilerimizin sağlığı birinci önceliğimiz oldu. Yönetim Kurulumuz 2020 Mart ayının ortalarında ilk vakalar görülmeye başlandığında önlem olarak mağazaların kapatılması yönünde tavsiye kararı aldı. Üyelerimiz de tavsiyeye uyarak mağazalarını kapattı. Mart ortasından haziran ayının başına kadar AVM ve caddelerdeki mağazalarımızın büyük bölümü 2-2.5 ay kapalı kaldı. Mağazalar kapalı ve insanlar sağlık endişesi ile sokağa çıkamadıkları için e-ticaret büyük bir ivme kazandı. Salgının ilk 2 ayında ülkemizde 5 milyondan fazla insan ilk kez online alışverişi deneyimledi. Online alt yapısı güçlü olan markalar bu dönemde avantajlı konuma geçerken olmayanlar hızla e-ticaret potansiyellerini artırma yoluna gitti. Diğer taraftan zaten bir süredir gündemimizde olan ‘verimlilik temelinde büyüme’ stratejimiz bu süreçte daha önem kazandı. Markalarımız verimli olmayan uzun dönemli zarar eden mağazaları kapatma yoluna giderken uygun kiralama koşullarının olduğu AVM ve caddelere yatırım yapmaya başladı. Hazır giyim markalarımızın yüzde 86’sı, ayakkabı markalarımızın da yüzde 88’i, 2019’daki cirolarının yüzde 70’ini bile yakalayamadı. Yine de küresel ölçekte kıyasladığımızda Türkiye’de birçok ülkeye göre bugüne daha az hasarla geldik. Hasarın büyümemesinde Kısa Çalışma Ödeneği’nin katkısının altını çizmem gerekiyor. Salgının başında uygun maliyetli kredi imkanı, prim ödemelerinde kolaylıklar, sonrasında kiralamalarda KDV ve stopaj oranlarının düşürülmesi markalarımıza nefes aldırdı. Bu arada bazı AVM yönetimleri ve mülk sahipleri de ciro kirasına dönerek ya da kira indirimi yaparak dayanışma gösterdi.

CİROLARIN YÜZDE 10'U E-TİCARETTEN

-Pandemi, perakende sektöründe online satışları körükledi. Kimi marka ve şirketler, pandemide online satışlar konusunda birkaç ayda 3-5 yıllık yol alabildi. Sektör online satışlara ne kadar hazırdı? Hazır olmayanlar kısa sürede ayak uydurabilmek için neler yaptı? Online satışların payı toplam satışlarda hangi düzeye ulaştı?

E-ticaret aslında salgından önce de BMD’nin ve markalarımızın gündemindeydi. Hatta birçok üyemizin güçlü bir e-ticaret altyapısı hazırdı. Olmayanlar da yatırım planlarını gözden geçirip yeni mağaza açmak yerine e-ticaret altyapılarını güçlendirmeye odaklandılar. Bankalararası Kart Merkezi (BKM) verilerine göre 2019’da 190 milyar TL olan internetten kartlı ödeme tutarı 2020’de yüzde 37 artışla 260 milyar TL’ye ulaştı. İnternetten kartlı ödemelerin toplam kartlı ödemedeki payı yüzde 22’ye yükseldi. Online satış hacmi bu yıl da büyümeye devam ediyor.

Ocak- Temmuz döneminde internetten kartlı ödeme tutarı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 72 artışla toplam 225 milyar TL’ye yaklaştı.

Temmuz ayı anketimize göre BMD üyesi markaların ortalamada yarısı toplam cirolarının en az yüzde 10’unu e-ticaretten elde ediyor. Kısa sürede büyük bir mesafe kat etmekle birlikte e-ticaretin toplam cirolar içindeki payı henüz belirleyici düzeyde değil.

AÇIK ALANI OLAN AVM ÖNE ÇIKIYOR

-Türkiye’de alışveriş merkezlerinin perakende sektörünün gelişmesini destekleyici bir rol oynadığını biliyoruz. Ancak, pandemi AVM’ler konusunda da yeni bir yol haritası çizilmesi gereğini ortaya koydu. Önümüzdeki dönemde AVM’lerde nasıl bir değişim olması gerekiyor? Değişim için kolları sıvayan, adım atan AVM’ler var mı? Bu ortamda yeni AVM’lere ihtiyaç duyulan kentler, kasabalar söz konusu mu?

Türkiye’de markaların gelişiminde AVM’lerin katkısını yadsıyamayız. Markalarımızın da AVM yatırımcılarına katkısını unutmamamız gerekiyor. Ülkemizde bir dönem çok fazla AVM yatırımı yapıldı. İstanbul başta olmak üzere bazı büyükşehirlerde ihtiyacın ötesinde AVM açıldı. Aslında önümüzde ABD örneği vardı. ABD’de 70’li ve 80’li yıllarda insanların buluşma noktası, yaşam tarzının bir sembolü olan AVM’ler 2010’lu yıllardan itibaren ticari olarak zor bir döneme girdiler. Ülkede kapatılmak zorunda kalan yüzlerce AVM hayalet merkezlere dönüştü. Ülkemizde de ABD benzeri bir tablo ile karşılaşmamak için AVM’lerin günün koşullarına uygun dönüşümleri yapmaları gerekiyor. Yeni dönemde AVM mağazaları fiziki ve online alışverişin birleştiği noktalara dönüşecek. Fiziki mağazaların bir kısmı sergi alanı ve online kanallardan alınan ürünlerin teslimat noktası şeklinde hizmet verebilecek. İşlevini kaybeden bazı AVM’ler belki lojistik merkezi olarak devam edebilecek. Tabii değişim konusunda en önemli konunun “temiz hava” olduğunu da belirtmeden geçemeyeceğim. Yeni inşa edilen veya yenilemeye giren AVM’lerde “açık havalı” alanlara öncelik veren yatırımcı sayısı hiç de az değil.

Yeni bir kapanma riski bizi çok endişelendiriyor

-Perakende sektörünün cirolarında, istihdam tarafında bu dönemde neler oldu? İşçi çıkarma yasağı bittikten sonra istihdamda bir gerileme gündeme geldi mi? Sektör istihdam konusunda nasıl bir strateji izliyor?

Pandemi market, gıda, elektronik ve mobilya gibi sınırlı birkaç kategori dışında perakende cirolarını çok olumsuz etkiledi. Özellikle hazır giyim ve ayakkabı markalarının 2020 cirolarında dramatik kayıplar oldu. BMD üyesi markaların 2020’deki ortalama ciroları 2019’un yüzde 60’ına bile ulaşamadı. Enflasyon farkını da hesaba kattığımızda aslında kayıp çok daha büyük. Cirolardaki erozyon 2021’in ilk aylarında da devam etti. Mayıs ortasındaki kısmen açılmayla birlikte çok hızlı bir toparlanma oldu. Kısıtlamaların tamamen kaldırıldığı Temmuz ayında üye markalarımızın yüzde 80’ini cirolarını 2020’ye göre ikiye katladı. Temmuzdan da daha iyi geçeceğini umduğumuz ağustos ayında Ege ve Akdeniz’deki orman yangınlarının etkisiyle cirolarda bir miktar gerileme oldu. Ben önümüzdeki aylardan umutluyum. Eğer pandemi nedeniyle yeni kısıtlamalarla karşılaşmazsak özellikle eylül ve ekimde piyasalardaki canlılığın devam edeceğini öngörüyoruz. Burada bir konunun altını çizmem gerekiyor. Cirolarda birkaç aylık iyileşme pandemi döneminin kayıplarını telafi için yeterli değil. Dolayısı ile yeni bir kapanma riski bizi çok endişelendiriyor. Bu nedenle çift doz aşı yaptırmayanların toplu alanlara girişlerine kısıtlama getirilmesi gerektiğini düşünüyoruz. İstihdam konusuna gelince: BMD üyesi markaların pandemi öncesinde yaklaşık 400 bin istihdamı vardı. Kısa Çalışma Ödeneği sayesinde bugüne kadar istihdamımız koruduk. Elimizde veriye dayalı bir bilgi olmamakla birlikte son iki ayda yoğun satış trafiği nedeniyle markalarımızın istihdama katkı yaptıklarını bile söyleyebilirim.

AVM'lerde 'ortak gider' protestosu gündeme gelebilir

- Pandemi döneminde AVM ve mağaza kiralamalarında nasıl bir dönüşüm oldu? Genel olarak kiralarda düşüşler, ödenmeyen dönemler gündeme geldi mi? AVM’lerde sektörüne göre sabit kira, ciro bazlı kira gibi seçenekler söz konusuydu. Şimdi en çok hangi seçenek üzerinde duruluyor?

Pandeminin ilk dalgasında zorunlu olarak kapalı kaldığımız dönemde AVM’lerin önemli bir bölümünde kira ödenmedi. Sonrasında da bazıları kira indirimi ya da ciro kirasına döndü. Ancak ne yazık ki bazı AVM yönetimlerinden ciro kirası ya da kira indirimi konusunda beklediğimiz yaklaşımı göremedik. Biz belirsizliklerin devam ettiği bu süreçte ciro kirasının en adil seçenek olduğunu düşünüyoruz. Her platformda bu görüşümüzü ısrarla dile getiriyoruz. Yine 3 yıldır üzerinde ısrarla durduğumuz bir başka konu da AVM’lerdeki ortak alan giderleri. Bu konu perakende sektörünün ‘kanayan yarası’ haline geldi. Özellikle yabancıların yönettiği bazı AVM’lerde fahiş yönetim faturası ile karşı karşıya kalıyoruz. Biz AVM’lerde tüm giderlerin şeff af olmasını, ödediğimiz paraların hesabının her ay verilmesini istiyoruz. Soruna çözüm bulunmadığı sürece perakendeci ile yatırımcı arasındaki iş barışı olumsuz etkileniyor. Ticaret Bakanlığı’nın gündeminde bulunan ortak alan gider yönetmeliğinin BMD’nin görüşleri doğrultusunda bir an önce tamamlanarak yürürlüğe konulmasını tek çözüm olarak değerlendiriyoruz. Bu konudaki huzursuzluğun bazı AVM’lerde önümüzdeki günlerde protesto edilebileceği ihtimaline de özellikle dikkat çekmek istiyorum.

HABERE YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.