Yüksek kredi faizi, gerileyen alım gücü, başta mevduat olmak üzere alternatif yatırım araçlarına yönelim, altındaki oynaklık ile yaz dönemi etkisi konut satışlarında gerilemeye yol açıyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK)verilerine göre konutun temmuz karnesi şöyle oldu:
Ülke genelinde konut satışı yıllık yüzde 17 gerileyerek 123 bin 603 oldu.
Sıfır konut satışı temmuzda bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 8.6 azalarak 42 bin 529 olurken, ikinci el konut satışları da yüzde 20.8 düşerek 81 bin 74’e geriledi. Toplam satış içinde ilk elin payı yüzde 34.4, ikinci elin payı yüzde 65.6 oldu. Oransal anlamda sıfır konutun payı yılın en yüksek seviyesine geldi.
FAİZSİZ FİNANSMAN VE ALTIN ETKİSİ
Temmuzda kredili konut satışı bir önceki yılın aynı ayına göre yüze 23.7 artarak 23 bin 888 oldu. Yüksek faize rağmen yaşanan artışın nedeni ise kamuoyunda evim şirketleri olarak bilinen tasarruf finansman modeli. İlginin hızla arttığı modelde yapılan satışlar kredili satış kapsamında görüldüğü için bu alanda artış yaşanıyor. Buna rağmen kredili satışın payının sadece yüzde 19.3 olması, banka yoluyla alımın ne kadar düşük olduğunu gösteriyor.
Peşin ve senetli alımı gösteren diğer konut satışları ise temmuz ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 23.1 azalarak 99 bin 715 oldu. Bu da piyasadaki nakit dönen talebin büyük ölçüde gerilediğini ortaya koydu.
Diğer konut satışında düşüşün bir nedeni de altındaki gerileme oldu. Türkiye’de altın ve konut alternatif yatırım araçları olmasının yanında aslında tamamlayıcı özelliğe de sahip. Ev alan kişiler çoğunlukla altın birikimleri ile yola çıkıyor. Ancak altındaki duraklama dönemlerinde, yatırımcılar ellerindeki altını zararına bozmak istemiyor.
YABANCIDA YILIN ZİRVESİ
Geçen ay yabancıya konut satışı yüzde 1.9 artarak 2 bin 120 oldu. Böylece adet bazında yılın en yüksek rakamı kayıtlara geçti.
Temmuzda en fazla konut satışı sırasıyla 394 ile Rusya, 189 ile İran ve 145 ile Ukrayna vatandaşlarına yapıldı. Yabancının en çok konut aldığı iller 899 adetle İstanbul, 661 adetle Antalya ve 128 adetle Mersin oldu.
İŞYERİ SATIŞI YÜZDE 4 DÜŞTÜ
Temmuzda işyeri satışları ise yıllık yüzde 4.1 geriledi, 16 bin 733 adet satış yapıldı. 7 ayda toplam işyeri satışı ise yüzde 5.1 düşüşle 102 bin 261 oldu.
Sıfır işyeri satış sayısı bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 16.4 artarak 5 bin 777, ikinci el işyeri satışları ise yüzde 12.2 azalarak 10 bin 956 oldu. Kredili işyeri satışları yüzde 57.6 artarak 695 olurken, peşin ve senetli satış yüzde 5.7 azalarak 16 bin 38’e geriledi.
7 AYLIK SATIŞ GEÇEN YILIN GERİSİNDE KALDI
Ocak-temmuz döneminde satışlar geçen yıla göre yüzde 5.5 azaldı ve 823 bin 119 olarak açıkladı. Geçen yılın tamamında 1 milyon 760 bin 292 adetle tüm zamanların rekoru kırılmıştı. Bu yıl için beklenti, 2025’in bir miktar gerisinde kalınması.
FİYATLAR REELDE GERİLİYOR
KONUT fiyatlarında reel (enflasyondan arındırılmış) düşüş devam ediyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) son açıkladığı haziran ayı verilerine göre; konut fiyat endeksi aylık yüzde 2, yıllık nominal olarak yüzde 24.5 oranında arttı, reel olarak yüzde 5.8 azaldı. Konutta son 28 ayın 27’sinde reel düşüş yaşandı. Düşüşe rağmen fiyatların ulaştığı seviye erişimi zorluyor. Ülke genelinde 100 metrekare evin ortalama fiyatı 5.2 milyon TL’ye yaklaşırken, İstanbul’da 8.7 milyon TL’yi aştı. Temmuz ayına ilişkin fiyat değişimi de 18 Ağustos tarihinde açıklanacak.