İzmir’in Konak ilçesi Umurbey Mahallesi’nde, geçmişte Tariş Alkol Fabrikası olarak kullanılan 1392 ada ve çevresi için imar planı yeniden düzenlendi. 1998’de başlayan tescil süreci, 2023’te yeni yapıların ve parsellerin koruma kapsamına alınmasıyla genişlerken, 2024’te hazırlanan ilk plan Koruma Kurulu tarafından tescilli parsellerin bütünlüğünü bozduğu gerekçesiyle uygun bulunmadı. Yeni plan, kurulun bu kararına göre revize edilerek askıya çıkarıldı.
Tescil Süreci 1998’de Başladı
Bölgedeki koruma süreci, 8 Ocak 1998 tarihli kararla başladı. Alsancak Liman Arkası olarak tanımlanan bölgede çok sayıda yapı tescillenirken, 1392 adadaki 4 ve 7 parsellerde bulunan yapılar da koruma kapsamına alındı.
2023’te ise koruma kapsamı genişletildi. 1392 ada 2, 3 ve 6 parsellerdeki depo, 6 ve 7 parsellerdeki baca ile 7 parseldeki depo ve kule yapıları 2. Grup Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı olarak tescillendi. Aynı yıl 2, 3, 4, 6 ve 7 parsellerin koruma alanı belirlendi.
İlk plan Kurul’dan dönmüştü
Konak Belediyesi, bu kararların imar planına işlenmesi amacıyla 2024’te 1/1000 ölçekli plan değişikliği hazırladı. Plan, Konak ve İzmir Büyükşehir belediye meclislerinden geçerek Koruma Kurulu’na gönderildi.
Ancak Kurul, 28 Ağustos 2024 tarihli kararıyla planı uygun bulmadı. 6 ve 7 parsellerin bir bölümünün park alanında kalmasının tescilli parsellerin bütünlüğünü bozduğu belirtildi. Kurul, parsel bütünlüğünü sağlayacak yeni bir plan hazırlanmasını istedi.
Bunun üzerine Büyükşehir Belediyesi de 30 Eylül 2024’te Konak Belediyesi’ne planın yeniden düzenlenmesi gerektiğini bildirdi.
50 metreye kadar yapılaşma hakkı bulunuyor
Bölgenin üst ölçekli planlardaki kullanım kararı ise korunuyor. 2011 tarihli 1/5000 ölçekli Yeni Kent Merkezi Nazım İmar Planı’nda 1392 ve 1393 adalar Özel Planlama Alanı-2 içerisinde yer alıyor. Alanın bazı bölümleri KAKS 3.00 yapılaşma koşullu Turizm-Ticaret Alanı, park ve yol olarak belirlenmiş durumda.
Mevcut 1/1000 ölçekli planda Turizm-Ticaret alanlarında en çok 50 metre yapılaşma koşulu bulunuyor. Bu alanlarda otel, motel, turizm tesisi, ticaret ve eğlence alanlarının yanı sıra belirli şartlarla konut kullanımı da mümkün. Konut kullanımının yapı inşaat alanının üçte birini, turizm kullanımının ise yüzde 15’ini aşmaması gerekiyor. Ancak tescilli yapı ve parsellerde bu yapılaşma hakları doğrudan uygulanamıyor.
Koruma Kurulu Onayı Gerekiyor
Tescilli kültür varlıklarının bulunduğu parseller, bitişik parseller ve tescilli parsellerin karşısındaki bazı alanlarda yapılacak imar uygulamaları, ruhsat ve fiziki müdahaleler için Koruma Kurulu kararı gerekiyor.
Yeni yapıların kütleleri, fonksiyonları, yaklaşma mesafeleri ve çevre düzenlemeleri de 1/500 ölçekli vaziyet planları ve siluet çalışmalarıyla Kurul’un değerlendirmesine sunulacak.
Yeni Planın Odağı Parsel Bütünlüğü
2025 tarihli yeni Plan Açıklama Raporu’na göre hazırlanan son düzenlemenin temel amacı, Koruma Kurulu’nun 2024 tarihli kararında istediği şekilde tescilli parsellerin bütünlüğünü sağlamak ve koruma kararlarını imar planına doğru biçimde aktarmak.
Böylece Umurbey’de yaklaşık iki yıldır devam eden planlama sürecinde yeni aşamaya geçilirken, bölgede Turizm-Ticaret kullanım kararı korunuyor; tarihi yapıların ve tescilli parsellerin nasıl değerlendirileceğinde ise koruma mevzuatı belirleyici olmaya devam ediyor.
HABER KAYNAK: EGEDESONSÖZ
FOTOĞRAF KAYNAĞI: EROL ŞAŞMAZ