İspanya'da 87 yaşındaki emekli Maricarmen Abascal'ın Madrid'deki evinden tahliye edilmesi, ülkedeki konut krizini yeniden gündeme taşıdı. Yaklaşık 70 yıldır aynı evde kiracı olarak yaşayan Abascal'ın tahliye görüntüleri ülke genelinde tepkiye neden oldu.
Sosyal Çalışmalar ve Uygulamalı Sosyolojiyi Teşvik Vakfı'nın (FOESSA) verilerine göre, 2024'te İspanyol ailelerin yaklaşık dörtte biri konutlarına erişmekte veya mevcut evlerini korumakta sorun yaşadı. 26-34 yaş grubundaki İspanyolların yüzde 47,3'ü ise ailesiyle birlikte yaşıyor.
2008 krizi dengeleri değiştirdi
İspanya'nın bugünkü konut sorununun temelleri, 2008'de patlayan emlak krizine uzanıyor. 1997-2008 arasında yaklaşık 5 milyon konut inşa edilirken, finansal krizle birlikte kredi muslukları kapandı ve inşaat sektörü ağır darbe aldı.
Uzmanlara göre sektörün küçülmesi, yıllar içinde konut arzının ihtiyacın gerisinde kalmasına yol açtı. İspanya Merkez Bankası bugün ülkede yaklaşık 750 bin konut açığı bulunduğunu, önlem alınmaması halinde açığın iki yıl içinde 1 milyonu aşabileceğini belirtiyor.
Yeni haneler artıyor, konut üretimi yetişemiyor
Konut krizini derinleştiren bir diğer unsur ise nüfus ve hane sayısındaki artış. Uzman Jorge Galindo'ya göre İspanya'da 2021'den bu yana her yıl çoğunlukla göç nedeniyle yaklaşık 250 bin yeni hane oluşuyor.
Buna karşılık konut üretimi aynı hızda artmıyor. Yetersiz arz ve yükselen talep özellikle kiralık konut fiyatlarını yukarı çekiyor. 2015'ten bu yana konut fiyatları yüzde 80 artarken, çalışanların ücretlerindeki artış yüzde 30'da kaldı.
Bazı şehirlerde ortalama kira 1335 dolara kadar çıkarken, bu rakam genç bir çalışanın ortalama maaşının yaklaşık yüzde 99'una denk geliyor.
Turizm de konutları piyasadan çekiyor
Uzmanlar, konut arzındaki yetersizliğin yanı sıra turistik ve kısa süreli kiralamaların da krizi ağırlaştırdığına dikkat çekiyor.
İspanya'nın 2025'te 96,8 milyon yabancı ziyaretçi ağırlamasıyla birlikte bazı ev sahiplerinin uzun dönemli kiralama yerine turistlere yöneldiği belirtiliyor. Bu durum özellikle turistik bölgelerde ailelerin kullanabileceği konut sayısını azaltıyor.
Yatırım fonlarının etkisi ise tartışmalı. Bazı kiracı örgütleri fonların piyasayı kızıştırdığını savunurken, ekonomist José García Montalvo yatırım fonlarının toplam piyasadaki payının yaklaşık yüzde 5 olduğunu ve krizin temel nedeni sayılamayacağını belirtiyor.
Milyonlarca boş ev neden çözüm olmuyor?
İspanya'da yaklaşık 3,8 milyon boş konut bulunmasına rağmen bu evlerin önemli bölümü nüfus kaybeden, iş ve ekonomik fırsatların azaldığı bölgelerde yer alıyor. Bu nedenle söz konusu konutların büyük şehirlerdeki açığı kapatması mümkün olmuyor.
Konut krizinin bir başka sonucu da tahliyeler. 2021'de 39 bin 96 olan tahliye vakaları 2025'te 24 bin 520'ye gerilese de sorun gündemdeki yerini koruyor.
Maricarmen Abascal'ın tahliyesi sonrası hükümet, bazı tahliyelerin 2030'a kadar ertelenmesi ve belirli kira sözleşmelerinin uzatılması gibi önlemler açıkladı. Ancak düzenlemelerin yürürlüğe girmesi için Kongre onayı gerekiyor.
Kaynak: BBC News Mundo
FOTO KAYNAK: novarealtyspain.com