Çin emlak piyasasındaki çöküşün merkezinde yer alan dev gayrimenkul şirketi Evergrande'in kurucusu, müebbet hapis cezasına çarptırıldı ve tüm kişisel mal varlığına el konuldu. Hui Ka Yan, nisan ayında zimmete para geçirme ve kurumsal rüşvet de dâhil olmak üzere çeşitli suçlamaları kabul etmişti.
Çin devlet medyasının haberine göre, Shenzhen Orta Halk Mahkemesi ayrıca Hui'nin eski şirketlerine, kayıtlarda sahtecilik yapmak ve borç saklamak gibi birden fazla suçtan dolayı toplam 15,82 milyar yuan (2,35 milyar dolar) para cezası kesti.
Hui'nin mahkûmiyeti, Çin'in emlak sektörünü sarsan; yatırımcıları ve yerel bankaları ağır şekilde etkileyen Evergrande çöküşünün artçı etkilerinde kritik bir dönüm noktasına işaret ediyor.
Çin emlak piyasasını aksattı ve büyük ekonomik kayıplara yol açtı
Devlet kontrolündeki Şinhua haber ajansı, mahkemenin Hui ve işletmelerinin Çin emlak piyasasını "ciddi şekilde aksattığı" ve büyük ekonomik kayıplara yol açtığı sonucuna vardığını bildirdi.
Şinhua, Hui'nin iki oğlu Xu Zhijian ve Xu Tenghe de dâhil olmak üzere diğer Evergrande yöneticilerinin de 22 aydan 18 yıla kadar değişen hapis cezalarına çarptırıldığını belirtti.
Bir zamanlar Asya'nın en zengin insanıydı
Bir dönem Asya'nın en zengin insanı olarak sıralanan Hui'nin serveti ve nüfuzu, şirketi dağıldıkça eridi. Xu Jiayin olarak da bilinen Hui, gayrimenkul geliştirme sektörüne atılmadan ve 1996'da Evergrande'i kurmadan önce büyükannesi tarafından büyütüldüğü Çin'in kırsal kesiminde mütevazı bir yaşamdan yükseldi.
Şirketin büyük miktarlarda borç parayla finanse edilen agresif bir büyüme programı aracılığıyla hızla yükselmesini sağladı.
Evergrande, 50 milyar doları aşan borsa değeriyle Çin'in en büyük gayrimenkul geliştiricisi haline geldi. Hui'nin bir zamanlar Asya'nın en zengin kişisi olduğu tahmin ediliyordu.
Şirket, Pekin'in 2020 yılında ülkenin emlak sektöründeki borcu kontrol altına almak amacıyla yürürlüğe koyduğu tedbirlerle büyük bir darbe aldı.
Borçlarının faiz ödemelerini yapmakta zorlanan şirket, 2021'deki çöküşünden önce ayakta kalabilmek için mülklerini büyük indirimlerle sattı.
Nisan ayında mahkeme, şirketin potansiyel ev alıcılarından inşaat için kullanılmayan milyonlarca dolar ön satış fonu aldığını tespit etti. Söz konusu para bunun yerine yeni gayrimenkul projelerine aktarıldı ve bu da yüzlerce tamamlanmamış projeye yol açtı.
Çin sermaye piyasasından ömür boyu men edilmişti
Mart 2024'te Hui, şirketinin gelirini 78 milyar dolar fazla gösterdiği gerekçesiyle 6,5 milyon dolar para cezasına çarptırıldı ve Çin sermaye piyasasından ömür boyu men edildi.
Evergrande'in borsa değeri yüzde 99 oranında küçüldü ve hisseleri, on yılı aşkın bir sürenin ardından Ağustos 2025'te Hong Kong borsasından çıkarıldı.
Evergrande, en parlak döneminde, Çin'in gayrisafi yurt içi hasılasının yaklaşık üçte birini oluşturan gayrimenkul sektöründeki en büyük şirketti. Emlak piyasası, büyümenin önemli bir itici gücü ve yerel yönetimler için önemli bir gelir kaynağıydı.
Sektörün devam eden sorunları, diğer birkaç büyük geliştiricinin de mali sıkıntılarla karşılaşmasıyla dünyanın en büyük ikinci ekonomisi üzerinde ağır bir baskı oluşturdu.