İzmir Ekonomi Üniversitesi Meslek Yüksekokulu İnşaat Teknolojisi bölümü öğrencileri, deprem güvenliğinde yeni nesil yapı teknolojilerini yerinde incelemek amacıyla Wasp Yapı’nın Narlıdere’deki şantiyesini ziyaret etti. Teknik gezi kapsamında öğrenciler, deprem izolatörlerinin yerleşimini, betonarme taşıyıcı sistemi ve deprem sırasında yapının hareketini kontrol eden mühendislik çözümlerini inceleme fırsatı buldu.

Öğrencileri şantiyede ağırlayan Wasp Yapı Yönetim Kurulu Başkanı Oğuz Akdaş, projenin geleneksel betonarme yapılardan farklı olarak deprem enerjisinin üst yapıya aktarımını azaltacak şekilde tasarlandığını belirtti.

Depremde 50 santimetre hareket edebiliyor

Deprem izolatörlerinin çalışma prensibini anlatan Akdaş, sistemin deprem sırasında zemin ile üst yapı arasındaki hareketi kontrol ederek binanın maruz kaldığı sismik etkileri azaltmayı amaçladığını söyledi.

Akdaş, “Deprem anında otoparkın bulunduğu alt bölüm zeminle birlikte hareket ederken izolatörlerin üzerindeki yaşam alanları bu hareketten büyük ölçüde korunuyor. Sistemimiz ilk aşamada 32 santimetre, sonraki aşamada ise 50 santimetreye kadar yatay hareketi karşılayabilecek şekilde tasarlandı. Buradaki temel amacımız deprem enerjisinin yaşam alanlarına aktarılmasını mümkün olduğunca azaltmak” dedi.

Deprem izolatörlerinin yapıya aktarılan deprem etkilerini yaklaşık yüzde 80 oranında azaltmasının hedeflendiğini ifade eden Akdaş, projenin yalnızca can güvenliğini değil, deprem sonrasında yapının kullanılabilirliğini de ön planda tuttuğunu vurguladı.

“Depremden sonra yaşamın devam ettiği bir bina tasarladık”

Projenin temel yaklaşımının deprem sonrasında da güvenli ve kullanılabilir yaşam alanları oluşturmak olduğunu belirten Akdaş, “Bizim bu projedeki mottomuz, depremden sonra yaşamın devam ettiği bir bina oluşturmak. Depremde sadece binanın ayakta kalması yeterli değil. İçerisindeki insanların güvenliği, eşyaların korunması ve mekanik sistemlerin çalışmaya devam etmesi de önemli. Bütün tasarımımızı bu anlayışla gerçekleştirdik” ifadelerini kullandı.

Binanın elektrik, temiz su, atık su ve diğer mekanik tesisatlarının da izolatör sisteminin hareketine uyum sağlayacak özel bağlantılarla tasarlandığını anlatan Akdaş, asansör çekirdeğinin de deprem izolatörleriyle koruma altına alındığını söyledi.

C50 beton ve 1.700 ton demir kullanıldı

Projenin betonarme taşıyıcı sistemine ilişkin teknik bilgiler de paylaşan Akdaş, yapıda C50 dayanım sınıfında beton kullanıldığını, beton karışımının ise projeye özel olarak hazırlandığını belirtti.

Geleneksel yöntemlerle tasarlanan ilk alternatifte yaklaşık 600 ton demir öngörüldüğünü, deprem izolatörlü sistemin gerektirdiği mühendislik çözümleriyle bu miktarın 1.700 tona ulaştığını aktaran Akdaş, yalnızca temelde 530 ton donatı kullanıldığını söyledi.

Akdaş, “Temelimizde 32 milimetre çapında donatılar kullandık. İzolatörlerin altında oldukça güçlü bir taşıyıcı sistem oluşturduk. Yapının her aşamasında deprem güvenliğini ve uzun ömürlü kullanımını ön planda tuttuk. Bu proje hem kullanılan malzemeler hem de uygulanan mühendislik çözümleri bakımından oldukça özel” diye konuştu.

2.660 metreküp beton tek seferde döküldü

Projenin temel betonunun döküm sürecine de değinen Akdaş, 1,5 metre kalınlığındaki radye temelde yaklaşık 2.660 metreküp betonun kesintisiz olarak döküldüğünü belirtti.

Beton dökümünün yaklaşık 27 saat sürdüğünü ifade eden Akdaş, bu süreçte üç beton pompası ve çok sayıda transmikserin görev yaptığını söyledi.

Betonun sıcaklık kontrolünün de büyük önem taşıdığını vurgulayan Akdaş, “Betonun iç sıcaklığının 60 dereceyi aşmamasını hedefledik. Batı Beton ile birlikte özel bir karışım hazırladık. Betonun santralden çıkış sıcaklığını 11-12 derece seviyelerinde tuttuk. Temelde yaptığımız ölçümlerde sıcaklığı 44 derece seviyesinde tutmayı başardık. Böylece yüksek sıcaklık kaynaklı kılcal çatlak riskini azaltmayı amaçladık” dedi.

Projeye beton tedarik eden Batı Beton yetkilileri de öğrencilere özel beton karışımının hazırlanması, malzeme kontrolleri ve döküm sürecindeki kalite yönetimi hakkında bilgiler verdi.

9 metreyi aşan kolon açıklıkları oluşturuldu

Deprem izolatörlerinin mimari tasarıma da farklı olanaklar sunduğunu belirten Akdaş, projede 9,20 metreye ulaşan kolon açıklıklarının bulunduğunu söyledi.

Yapının taşıyıcı sisteminin izolatörlerin alt ve üst bölümlerinde farklı şekilde tasarlandığını ifade eden Akdaş, kolon kesitlerinin üst katlara doğru küçüldüğünü, döşeme kalınlığının ise 32 santimetre olarak uygulandığını anlattı.

İnşaat sürecinin geleneksel yapılardan daha farklı ve hassas bir planlama gerektirdiğini belirten Akdaş, betonun dayanım kazanması ve yapı elemanlarında çatlak oluşumunun önlenmesi amacıyla kalıp söküm sürelerinde de özel uygulamalar gerçekleştirildiğini söyledi.

“Bu proje mühendislik açısından önemli bir deneyim oldu”

Deprem izolatörlü konut projesinin uygulama aşamasında birçok teknik detayın özel olarak çözüldüğünü ifade eden Akdaş, şantiye ekibi, mühendisler ve ilgili teknik kuruluşlarla koordineli bir çalışma yürüttüklerini belirtti.

Akdaş, “Bu sistem Türkiye'de konut projelerinde henüz yaygın olarak uygulanmıyor. Dolayısıyla hem tasarım hem de uygulama aşamasında birçok teknik konuyu detaylı şekilde ele aldık. Şantiye ekibimizle birlikte her aşamayı öğrenerek ve uzmanlardan destek alarak ilerledik. Bizim için de mühendislik açısından çok önemli bir deneyim oldu” dedi.

Teknik gezi sırasında öğrencilerin sorularını da yanıtlayan Akdaş, deprem izolatörlerinin hangi yapılarda kullanılabileceği, yüksek katlı binalarda sönümleyici sistemlerin rolü ve taşıyıcı sistem tasarımındaki farklılıklar hakkında açıklamalarda bulundu.

Ziyaretin sonunda öğrenciler, deprem izolatörlerinin yer aldığı bölümleri ve yapının özel mühendislik uygulamalarını yerinde inceleyerek teorik eğitimlerini saha deneyimiyle pekiştirme fırsatı buldu.